Miras Payları 2026: Kim Ne Kadar Pay Alır? (Hesaplama)

Miras Payları

İÇİNDEKİLER

1. Giriş

2. Terekenin Kapsamı

3. Halefiyet

4. Mirasçılar

4.1. Kan Hısımlarının Miras Payları-Zümre Sistemi

4.2. Evlilik Dışı Çocuğun Miras Payı

4.3. Eşin Miras Payı

4.3.1. Boşanmış Eşin Miras Payı

4.4. Evlatlığın Miras Payı

4.5. Devletin Mirasçılığı

5. Mirasa Ehil Olma

6. Sık Sorulan Sorular

1. GİRİŞ

Miras Hukuku Medeni Kanunumuzun 3. kitabı olarak düzenlenmiştir. Bu kitapta kişilerin ölümleri sonrasında kendi mal varlıklarına, haklarına, borçlarına kimlerin sahip olacağı düzenlenmiştir. Bu noktada miras bırakanın miras payları ve mirasının kimlere kalacağı önem taşımaktadır.

2. TEREKENİN KAPSAMI

Miras bırakanın mal varlığı değerlerine, haklarına ve borçlarına, tümüyle miras bırakanın terekesi denir. Miras bırakanın terekesinde miras yoluyla intikali mümkün olan haklar, borçlar ve hukuki durumlar yer almaktadır. Mirasbırakanın sahibi olduğu taşınmazının mülkiyet hakkı, özel hukuk ilişkisinden doğan bir borcu ve zilyetliğine sahip olduğu bir eşyanın zilyetliği örnek olarak verilebilir.

İntikal etmeyen haklar ve borçlara baktığımızda sınırlı ayni haklardan intifa (TMK m. 797) ve sükna ( TMK m. 823) hakkı, kişinin sağlığında talep etmediği manevi tazminat istemi(TMK m.25), işçinin iş görme borcu (TBK m.440) mirasçılara geçmez. Sözleşmenin kurulmasında işverenin/yüklenicinin kişiliği dikkate alınmışsa sözleşme; hizmet sözleşmesinde işverenin (TBK m. 441/2), eser sözleşmesinde yüklenicinin (TBK m.486) ölümü ile sona erer. Sözleşmeden veya işin niteliğinden aksi anlaşılmadıkça vekalet sözleşmesi vekilin veya vekalet verenin ölümü ile sona erer (TBK m. 513).

3. HALEFİYET

Hukukumuzda miras bırakanının terekesine halefiyet, külli ve cüzi olmak üzere ikiye ayrılır. Külli halefiyette mirasçı, mirasbırakanın haklarına ve borçlarına tereke sahipsiz kalamaz ilkesi gereği miras bırakanın ölümü ile kendiliğinden sahip olur (TMK m. 599).

Miras bırakanın muayyen mal vasiyeti (belirli mal bırakma) yoluyla kişiye yaptığı kazandırmalar ise cüzi halefiyet yoluyla mirasçılığı oluşturur. Bu kişiler mirasbırakanın borçlarından sorumlu olmazlar ve malvarlığını kendiliğinden kazanmayıp terekeye karşı bir alacak hakkına sahip olurlar.

4. MİRASÇILAR

Medeni Kanunumuz öncelikle yasal mirasçıları düzenlemiştir. Yasal mirasçılar adı altında kan hısımları, sağ kalan eş, evlatlık ve devlet sayılmıştır. Ayrıca ölüme bağlı tasarruf ile mirasçı atanmasının mümkün olduğunu da unutmamak gerekir.

Bizim hukukumuzda kan hısmı yasal mirasçılar için zümre sistemi öngörülmüştür. Buna göre ilk zümrede mirasçının yer alması durumunda miras ikinci zümreye geçmeyecektir. Eşin sağ olup olmamasına ve sağ ise birlikte mirasçı olduğu zümreye göre belirli bir payı olacaktır. Yine evlilik dışı olan kan hısımları mirasçı sıfatına sahip olacak, evlatlıklar da kan hısımları gibi mirasçı olacaklardır. Hiç mirasçı bulunmaması durumunda devlet mirasçı sıfatına haiz olacaktır.

4.1. KAN HISIMLARININ MİRAS PAYLARI-ZÜMRE SİSTEMİ

1.Zümre: Kan hısımları arasında birinci zümre mirasbırakanın altsoyudur (TMK m. 495). Çocuklar, torunlar ve onların altsoyu bu kapsama dahildir. Çoocukların her biri eşit derecede mirasçılardır. Mirasbırakandan önce ölmüş mirasçıların yerini kendi payları oranında kendi çocukları ve altsoyu alır.

2. Zümre: Mirasbırakanın annesi, babası ve onların bulunmaması halinde altsoyları yani mirasbırakanın kardeşleri ikinci zümre mirasçıdırlar (TMK m. 496).

3. Zümre: Büyükanne, büyükbaba ve onların bulunmaması halinde onların altsoyu üçüncü zümre mirasçıları oluştururlar (TMK m. 497).

Bir zümrede mirasçı varsa miras diğer zümreye geçmez. Söz gelimi çocuğu sağ olan mirasbırakanın mirası anne ve babasına geçmez. Yine aynı şekilde zümre içinde de zümre başları var ise onların altsoyuna miras geçmez. Kişinin altsoyunda kendi çocuğu yaşıyorsa torununa miras geçmez. Veya çocuğu olmayan mirasbırakanın anne babası hayatta ise kardeşlerine miras geçmez.

4.2. EVLİLİK DIŞI ÇOCUĞUN MİRAS PAYI

Evlilik dışında doğmuş çocuk, anne bakımından diğer çocuklar gibi mirasçıdır. Baba yönünden de soybağı; tanıma veya hakim hükmüyle kurulmuş olan çocuklar evlilik içindeki hısımlar gibi mirasçı olurlar ( TMK m. 498)

4.3. EŞİN MİRAS PAYI

Eş eğer mirasbırakanın ölümünde sağ ise mirasçı sıfatına sahip olur. Eğer birinci zümre ile mirasçı olursa mirasın 1/4'ü, ikinci zümre ile birlikte mirasçı olursa mirasın 2/4'ü, üçüncü zümrede büyükanne ve büyükbaba veya onların çocukları ile mirasçı olursa mirasın 3/4'ü eşin miras payı olur.

Burada dikkat edilmesi gereken husus eşin üçüncü zümrede yalnızca büyükbaba ve büyükanne veya onların çocukları ile mirasçı olabilmesidir. Yani büyükanne ve büyükbabanın torunları eğer eş sağ ise mirasçı olamayacaklar ve tüm miras payı eşe kalacaktır (TMK m. 499).

4.3.1. BOŞANMIŞ EŞİN MİRAS PAYI

Boşanmış eş başka bir sıfatla kan hısımlığı söz konusu değilse yasal mirasçı olamaz (TMK m. 181/1). Örneğin akraba evliliği söz konusuysa boşanmış eş de mirasbırakanın zümresinde yer alıyorsa şartlar oluştuğunda mirasçılığı bu noktadan söz konusu olabilecektir.

Eğer boşanma öncesi ölüme bağlı bir tasarruf yapılmışsa aksi tasarruftan anlaşılmadıkça bu haklarını da kaybeder (TMK m. 181/1).

4.4. EVLATLIĞIN MİRAS PAYI

Evlatlık ve altsoyu mirasbırakana kan hısmı gibi mirasçı olurlar. Mirasbırakan öldüğünde diğer çocuklar gibi miras payına sahip olacaktır. Fakat evlat edinen ve hısımları (ölüme bağlı bir tasarrufla aksi kararlaştırılmadıkça) evlatlığa mirasçı olamazlar. Evlatlığın kendi ailesindeki mirasçılığı buradaki mirasçılık sıfatından etkilenmez ve devam eder (TMK m. 500).

4.5. DEVLETİN MİRASÇILIĞI

Hiç mirasçı kalmamış ise devlet mirasçı olur (TMK m. 501). Miras sebebiyle istihkak davası açma hakkı saklıdır (TMK m.594/2).

5. MİRASA EHİL OLMA

Mirasa hak kazanabilmek için mirasbırakanın ölümü anında mirasa ehil olmak gerekir. Bu noktada kişinin öncelikle sağ olması ve mirastan herhangi bir nedenle mahrum kalmıyor olması gerekmektedir. Kişi ölmüşse, mirası reddetmişse (mirasın reddi ile ilgili blog yazımızı okumak için bakınız: mirasın reddi), mirastan ıskat edilmişse, herhangi bir mahrumiyet sebebi varsa veya mirastan feragat etmişse(ivazsız) bu durumda mirasçı olamayacak ve kendi yerini altsoyu alacaktır.

Miras hukuku teknik detaylar içeren bir alandır. Miras payları ve intikal işlemleri sırasında hak kaybı yaşamamak adına uzman bir hukukçu desteği alınması büyük önem taşır.

SIK SORULAN SORULAR

Miras kalan taşınmazın kazanılması için tapuya tescil gerekli midir?

Mirasçılar miras kalan taşınmazı mirasbırakanın ölümü anında kazanırlar. Fakat üzerinde tasarruf edebilmeleri için tapuya açıklayıcı tescil yaptırmalıdırlar. (TMK m. 705)

Ölenin borcunu kim öder? Ölenin borçları kime kalır?

Mirasçılar mirası reddetmemişlerse ölenin borçlarından sorumlu olurlar.

Mirasçılar mirasbırakanın borçlarından kendi malvarlıklarıyla mı sorumlulardır?

Evet. Mirasçılar mirasbırakanın borçlarından kişisel olarak ve müteselsilen sorumludurlar.

Evlilik dışı çocuğun payı diğer çocuklarla eşit midir?

Evet, diğer çocuklarla eşit pay alır. Fakat mirasçılık, mirasbırakanın ölümü tarihinde yürürlükte olan kanuna göre belirleneceğinden (4722 s. Kanun m. 17) 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi yürürlükte iken ölen mirasbırakanın mirasçıları bu kanuna göre belirlenecektir. Bu noktada da AYM'nin 743 sayılı Kanun'un 443/2 maddesini iptal ettiği gözetilerek kanunda değişikliğin yapılmış olduğu tarihten önce ölen mirasbırakanın evlilik dışı çocukları evlilik içi çocuklara göre yarım pay alacaklardır.

Boşanma davası devam ederken eş ölürse sağ kalan eş mirasçı olur mu?

Ölen eşin mirasçıları davaya devam eder ve sağ kalan diğer eşin kusuru kanıtlanırsa sağ kalan eş -eş sıfatıyla- mirasçı olamaz (TMK m.181/2).

Evliyken yeniden evlenen kişinin ikinci eşi mirasçı olur mu?

İkinci evliliğin butlanına karar verilmeden önce ilk evlilik sona ererse ve ikinci evlilikteki eş iyiniyetliyse ikinci eş mirasçı olur (TMK m. 147/3).

Mutlak butlan ile evlilik söz konusuysa sağ kalan eş mirasçı olabilir mi?

Ayırt etme gücünden yoksun bir kişinin evliliği mutlak butlan ile sakattır fakat mahkeme kararı verilene kadar geçerli kabul edilir. Sona ermiş bir evliliğin mutlak butlan ile sakatlığı ilgililer tarafından talep edilebilir (TMK m. 147/1). Nispi butlan söz konusuysa ilgililer ancak açılmış davayı sürdürebilir yeni dava açamaz (TMK m. 159). Butlana karar verildikten sonra iyiniyetli olmadığı anlaşılan sağ kalan eş yasal mirasçı olamaz ve ölüme bağlı tasarrufla kazandığı haklarını kaybeder (TMK m. 159,c.3).

Mirastan feragat altsoyu etkiler mi?

Mirastan feragat eğer ivazlı yapılmışsa, aksi de anlaşılmıyorsa, bu durumda altsoyu da kapsar.

Kadının miras payı nedir?

Kanunumuzda kadın ve erkeğin miras payı oranları hakkında bir ayrım yoktur. Erkek ve kadının miras payı eşittir.

Miras payları nasıl hesaplanır?

Miras payları eşin sağ olup olmamasına göre her zümrede farklılık göstermektedir. Örneğin 3 çocuklu bir ailede eş sağ ise eş mirasın 1/4'ünü, çocuklar da kalan 3/4'ünü eşit şekilde 1/4 pay olarak alacaklardır.

Üvey kardeş mirasçı olabilir mi?

Eğer kan hısımlığı var ise olur. Örneğin babanın ikinci evliliğindeki eşinin ilk evliliğinden olan çocuğu mirasçı olamaz.

Ölen eşin evi kime kalır?

Kişinin eşi öldüğünde eğer çocuklar veya torunlar sağ ve ehil ise eş miras payının 1/4'ünü alır. Eğer çocuklar veya torunlar yok ise ve ölenin anne babası veya onların altsoyu (ölenin kardeşleri, yeğenleri) sağ ve ehil ise eş miras payının 1/2'sini alır. Eğer onlar da yok ise büyükanne ve büyükbaba veya onların çocukları sağ ve ehil ise eş miras payının 3/4'ünü alır. Büyükanne ve büyükbabanın torunları sağ fakat kendileri ve çocukları yaşamıyorsa eş miras payının tamamını alır.

⚠️ Yasal Uyarı

Bu makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, her somut olayın özellikleri farklılık gösterebilir. Buradaki açıklamalar kesin hukuki görüş veya mütalaa niteliğinde değildir. Hak kaybı yaşamamak için alanında uzman bir miras hukuku avukatından profesyonel destek alınması tavsiye edilir.