Vasiyetnamenin Tenfizi (Yerine Getirilmesi) Davası: Nedir, Nasıl Açılır? 2026
- Av. Kaan Demir
- 16 Mar
- 5 dakikada okunur
Miras hukukunda vasiyetnamenin geçerlilik kazanması ve vasiyet edilen malın hak sahibine geçmesi için vasiyetnamenin tenfizi davası kritik bir öneme sahiptir. Bu yazıda, vasiyetnamenin yerine getirilmesi davasının tanımı, şartları, görevli mahkeme ve zamanaşımı süreleri gibi temel konuları ve Yargıtay kararlarını inceleyeceğiz.
1. Vasiyetnamenin Tenfizi Davasının Tanımı ve Niteliği
Vasiyetnamenin tenfizi (yerine getirilmesi) davası, mirasbırakanın bir vasiyetname ile (bakınız: Vasiyetname Nasıl Yapılır) belirli bir mal bıraktığı kişinin (vasiyet alacaklısı), bu malı elde etmek amacıyla açtığı davadır.
Yargıtay kararlarında bu dava; vasiyetnamenin açılıp okunduğunun, itiraza uğramadığının veya itirazların reddedilerek kesinleştiğinin tespitine yönelik bir dava olarak tanımlanmaktadır. Muayyen (belirli) mal vasiyetinin yerine getirilmesi istemine ilişkin olan bu dava, vasiyet alacaklısına kişisel bir istem hakkı sağlar.
2. Davanın Tarafları
Vasiyetnamenin tenfizi davasında husumet şu kişilere yöneltilir:
Varsa vasiyeti yerine getirme görevlisi,
Vasiyeti yerine getirme görevlisi atanmamışsa, yasal veya atanmış mirasçılar.
3. Vasiyetnamenin Tenfizi Davasının Şartları
Yargıtay kararları doğrultusunda, bir tenfiz davasının görülebilmesi için aşağıdaki şartların birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir:
Vasiyetnamenin Açılıp Okunması: Vasiyetname, Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından usulünce açılmış ve okunmuş olmalıdır. (bakınız: Vasiyetnamenin Açılması)
Kararın Kesinleşmesi: Açılma ve okunma kararının kesinleşmesi, kesinleşme şerhini içerir onaylı suretin dava dosyasına sunulması gerekir.
İtirazsız Kabul veya Davaların Sonuçlanması: Vasiyetnamenin tüm mirasçılarca itirazsız kabul edilmesi veya vasiyetnamenin iptali/tenkisine dair açılan davaların reddedilerek kesinleşmesi şarttır.
Hak Düşürücü Sürenin Beklenmesi: Vasiyetnamenin iptali için öngörülen 1 yıllık hak düşürücü sürenin dolması beklenmelidir. Bu süre dolmadan karar verilmesi bozma sebebidir.
Terekeye Dahiliyet: Vasiyet edilen malın murisin terekesine dahil olduğu belirlenmeli; hüküm, infazda karışıklık yaratmayacak açıklıkta olmalıdır.
4. Görevli ve Yetkili Mahkeme
Vasiyetnameye ilişkin süreçlerde görev ayrımı bulunmaktadır:
Görevli Mahkeme: Vasiyetnamenin açılması ve okunması Sulh Hukuk Mahkemesi’nde yapılırken, tenfiz davalarında görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi’dir.
Yetkili Mahkeme: Murisin son yerleşim yeri mahkemeleri yetkilidir.
5. Zamanaşımı
Vasiyet alacaklısının dava açma hakkı belirli sürelere tabidir:
Zamanaşımı Süresi: Türk Medeni Kanunu’nun 602. maddesi uyarınca, vasiyet alacaklısının dava hakkı, ölüme bağlı kazandırmayı öğrendiği veya vasiyet borcunun muaccel olduğu tarihten itibaren 10 yıllık zamanaşımı süresine tabidir.
Başlangıç Tarihi: Yargıtay sürenin başlangıcı konusunda çeşitli kararlara sahiptir. Vasiyetnamenin açılması davasında vasiyetnamenin açılma/açılma kararının tebliği tarihi veya bu kararın kesinleşme tarihi, iptal davasının reddinin kesinleştiği tarih kabul gören başlangıç tarihleridir.
6. Yargıtay Uygulamaları
Vasiyetnamenin Tenfizi Davası Zamanaşımı Süresi Vasiyetnamenin İptali Davası Ret Kararının Kesinleşmesiyle Başlar
Yargıtay, 7. Hukuk Dairesi, E. 2023/5462, K. 2024/2289, T. 30.04.2024:
"Somut olayda, vasiyetnamenin tenfizine ilişkin zamanaşımı süresininin, vasiyetnamenin iptali davasında verilen ret kararının kesinleşmesiyle başlayacağı kuşkusuzdur. Bu durum karşısında, yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmediğinden hükmün bozulması gerekmiştir. "
Vasiyetnamenin Tenfizi Davası Zamanaşımı Süresi Vasiyetnamenin Açılıp Okunduğu Tarih veya Hazır Olmayanlar İçin Tebliğ Tarihi ile Başlar
Yargıtay, Hukuk Genel Kurulu, E. 2022/139, K. 2023/1213, T. 06.12.2023:
"Vasiyet alacaklısı tarafından ölüme bağlı tasarrufun öğrenildiği tarih yani on yıllık zamanaşımı süresinin başlangıcı, vasiyetnamenin açılıp okunduğu tarih veya hazır olmayanlar için tebliğ tarihi kabul edilmelidir. Burada amaç, mirasçılar ve lehine kazandırma yapılan kişilerin bilgilendirilme tarihinin tespiti ve yasal haklarının kullanılmasını temine yöneliktir. İlgilinin vasiyetnameden başka bir vesileyle haberdar olduğu iddia edilse dahi, haberdar olunduğu belirtilen vasiyetnamenin aslıyla uyumunun denetimi her zaman sıhhatli olamayacağından anılan kriter benimsenmelidir."
Vasiyetname Kesinleşmeden Vasiyetnamenin Tenfizi Davasında Zamanaşımına Karar Verilemez
Yargıtay, 3. Hukuk Dairesi, E. 2014/6665, K. 2014/7406, T. 13.05.2014:
"Davada, vasiyetnamenin açılıp okunması davasının kesinleşme tarihinden itibaren davalıların vasiyetname ile ilgili iptal davası açmaları için 1 yıllık hak düşürücü süre geçmeden, başka bir deyişle vasiyetname kesinleşmeden ve infaz edilebilir olmadan mahkemece; davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir."
Vasiyetnamenin Açılması Davasının Kesinleşme Şerhi Dosya İçine Alınmalıdır
Yargıtay, 3. Hukuk Dairesi, E. 2019/5590, K. 2019/9530, T. 28.11.2019:
"Vasiyetnamenin tenfizi ve taşınmazın lehine vasiyet edilen davacı adına tescili için vasiyetnamenin açılıp okunması, tüm mirasçıların vasiyetnameyi itirazsız kabul etmesi veya 1 yıllık hak düşürücü süre içinde vasiyetnamenin iptali ya da tenkis davası açılmış ise sonucunun beklenmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerekir. Vasiyetnamenin tenfizi davasında öncelikle dava konusu vasiyetnamenin açılıp açılmadığı araştırılarak vasiyetnamenin açılmasına ilişkin kararın kesinleşme tarihi şerhini içerir onaylı sureti ilgili mahkemeden getirtilerek dava dosyası içerisine konulmalıdır."
Vasiyetnamenin Tenfizi Davasında Tenkis İddiası Her Zaman İleri Sürülebilir
Yargıtay, 3. Hukuk Dairesi, E. 2017/15537, K. 2018/5997, T. 29.05.2018:
"Dava, vasiyetnamenin tenfizi ile vasiyetnameye konu taşınmazın davacı adına tescili istemine ilişkindir. TMK. 571/son maddesine göre; "Tenkis iddiası, def'i yoluyla her zaman ileri sürülebilir" Vasiyetnamenin tenfizi davalarında da tenkis def'i her zaman ileri sürülebilir. ...Buna göre mahkemece, davalı ...'nin beyanlarının vasiyetnamenin tenkisi istemini de içerdiği değerlendirilerek, tarafların tüm delilleri toplanmak suretiyle, tenkis talebi hakkında olumlu ya da olumsuz bir karar verilmesi gerekirken, bu yönde bir inceleme yapılmaksızın, yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir."
Vasiyetnamenin Tenkisi Davası Bekletici Mesele Yapılmalıdır
Yargıtay, 7. Hukuk Dairesi, E. 2024/3443, K. 2024/4485, T. 14.10.2024:
"...davalı ...'nın dosya kapsamında ve temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü üzere Şereflikoçhisar 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2003/480 Esas sayılı dava dosyasında, eldeki davanın davalısı Havva tarafından, eldeki davanın davacılarına karşı açılan tenkis davasının bulunduğu, bu davada Mahkemece karar verilmiş ise de, henüz kesinleşmediği anlaşılmaktadır. Eldeki davaya konu edilen vasiyetname söz konusu tenkis davasında da dava konusu olmakla, tenkis davasının kesinleşmesinin bekletici mesele yapılması gerektiği kuşkusuzdur...."
7. Sık Sorulan Sorular
Vasiyetnamenin tenfizi davası açmak zorunlu mu?
Eğer davalılar ile uyuşmazlık varsa bırakılan malın mülkiyetini kişinin kendi üstüne alması için bu davanın açılması gerekmektedir.
Vasiyetnamenin tenfizi davası ne kadar sürer?
Mirasçıların itiraz edip etmemesine veya açılmış bir iptal ya da tenkis davası olup olmamasına göre değişebilir.
Vasiyetnamenin tenfizi davasında görevli ve yetkili mahkeme neresidir?
Görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi, yetkili mahkeme ise murisin son yerleşim yeri mahkemesidir.
Tenfiz davası açılmadan vasiyet edilen taşınmaz tescil edilebilir mi?
Eğer mirasçılar ile vasiyet alacaklısı arasında bir uyuşmazlık yoksa beraber tapu müdürlüğüne başvurarak tescil sağlanabilir. Tapu Sicil Tüzüğü m.20: "(1) Resmî senet düzenlenmesini gerektirmeyen işlemlerde aynî hakların tescili için; a) ...b) İstem, vasiyet alacaklısı tarafından yapılırsa taşınmazın tanımlandığı ve tescil hükmünü de içerir tenfiz kararı veya hâkim tarafından tescil için yazılan yazı ile birlikte tenfiz kararı ve vasiyetnamenin onaylı bir örneği; vasiyet alacaklısı, yasal ve atanmış mirasçılar tarafından birlikte yapılırsa vasiyetnamenin açılıp okunduğuna dair karar ile birlikte vasiyetnamenin onaylı bir örneği,...aranır."
İptal davası açılmadan vasiyetnamenin geçersizliği tenfiz davasında ileri sürülebilir mi?
Evet, TMK m. 559/2'ye göre hükümsüzlük def'i her zaman ileri sürülebilir. Vasiyetnamenin tenfizi davasında vasiyetnamenin geçersizliği davalılar tarafından ileri sürülebilir.
Tenkis davası açılmadan tenkis iddiası ileri sürülebilir mi?
Evet. Türk Medeni Kanunu m. 571/3 uyarınca; tenkis iddiası, tenfiz davası içinde def'i yoluyla her zaman ileri sürülebilir. (bakınız: Miras Payları)
Vasiyet edilen mal terekede (miras bırakılan mallar arasında) yoksa ne olur?
Eğer vasiyet edilen şey "belirli bir mal" (muayyen mal vasiyeti) ise ve bu mal ölüm tarihinde murisin malvarlığında bulunmuyorsa vasiyeti yerine getirmekle görevli olanlar borçtan kurtulurlar (murisin aksine bir iradesi yoksa).
Vasiyet edilen taşınmazın (ev, arsa, tarla) tapuda devri nasıl yapılır?
Vasiyetname ile bırakılan bir taşınmazın mülkiyeti, mirasbırakanın ölümüyle kendiliğinden vasiyet alacaklısına geçmez. Tapuda isminizin tescil edilmesi için -mirasçılar ile anlaşılamıyorsa- vasiyetnamenin tenfizi davası açılması gerekir.
Vasiyetname süreçleri, Türk Medeni Kanunu’nun şekil şartlarına sıkı sıkıya bağlı olduğu teknik bir alandır. Yanlış bir işlem, vasiyetnamenin geçersiz sayılmasına veya hak kaybına yol açabilir. İstanbul'da Demir & Aydın Hukuk Bürosu olarak, miras hukukundan doğan uyuşmazlıklarda ve vasiyetnamelerin yerine getirilmesi süreçlerinde profesyonel hukuki destek sunmaktayız.
⚠️ Yasal Uyarı
Bu makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, her somut olayın özellikleri farklılık gösterebilir. Buradaki açıklamalar kesin hukuki görüş veya mütalaa niteliğinde değildir. Hak kaybı yaşamamak için alanında uzman bir miras hukuku avukatından profesyonel destek alınması tavsiye edilir.
